Scheefstand: De mate waarin een gevel, wand of kozijn afwijkt van de verticaal. Scheefstand kan bij de bouw zijn ontstaan, maar ook wijzen op beweging van de fundering.
Bekijk alle begrippenWat bedoelen we met scheefstand?
Scheefstand is een afwijking van gevels of wanden ten opzichte van de verticaal, of van vloeren ten opzichte van de horizontaal. Scheefstand kan aanwijzingen geven over ongelijkmatige zetting, maar kan ook bouwkundig of historisch zijn.
Geen enkel huis staat volmaakt recht; tijdens de bouw zijn kleine afwijkingen normaal. Bij scheefstand gaat het om een afwijking die groter is geworden doordat de woning na de bouw ongelijk is gezakt. Het gaat dan zowel om een gevel die voorover of opzij helt als om vloeren die naar één kant aflopen. Meer achtergrond vind je in de gids over scheefstand van een woning.
Welke observaties kun je zelf doen?
Kijk naar de gevel vanaf de overkant van de straat, let op deuren die vanzelf bewegen, leg een knikker op de vloer en vergelijk kieren onder plinten en deuren.
Buiten
Ga aan de overkant van de straat staan en vergelijk de gevel met die van de buren. Lijnen van dakgoten, kozijnen en lintvoegen die niet evenwijdig lopen, kunnen iets zeggen. Een regenpijp is vaak een handige verticale referentie.
Binnen
Zet een deur halfopen en kijk of hij uit zichzelf beweegt. Kijk of kieren boven of onder deuren schuin verlopen. Let op schilderijen of kasten die steeds scheef lijken te hangen of te staan.
Vloeren
Leg een knikker of ronde fles op verschillende plekken neer. Rolt hij steeds dezelfde kant op, dan loopt de vloer daar mogelijk af. Een waterpas op een lange rechte lat geeft een iets beter beeld.
Deze observaties zijn indicaties, geen metingen. Een houten vloer kan afwijken door doorbuiging van balken, en een deur kan scheef hangen door versleten scharnieren.
Voorbeeld: twee buurhuizen vergeleken
In dit voorbeeld valt een verschil tussen twee gevels op, maar blijkt pas uit een meting of het om scheefstand gaat of om een afwijking uit de bouwtijd.
Een eigenaar van een twee-onder-een-kapwoning ziet vanaf de straat dat de dakgoot van zijn helft net iets lager lijkt te eindigen dan die van de buren. Binnen valt de slaapkamerdeur vanzelf dicht. Het kan duiden op scheefstand, maar het kan ook zijn dat beide helften destijds niet precies gelijk zijn gebouwd of dat de goot later is vervangen. Een loodmeting en een lintvoegwaterpassing geven hier objectieve informatie over.
Is scheefstand altijd een probleem?
Nee, een woning kan al decennia licht scheef staan zonder dat de beweging nog doorgaat; vooral voortgaande of ongelijke beweging is reden tot zorg.
Veel oude panden in historische binnensteden staan zichtbaar scheef en staan er toch al heel lang. Wat telt, is of de scheefstand stabiel is of nog toeneemt, en of er schade aan de constructie bij komt kijken. Een woning die gelijkmatig een klein beetje helt, is iets anders dan een woning waarvan één hoek steeds verder zakt en waarbij scheuren groeien.
Daarom kijkt een onderzoeker niet alleen naar de mate van scheefstand, maar ook naar het verloop: zijn er verse scheuren, klemmen deuren pas sinds kort, zijn er eerder herstelwerkzaamheden gedaan? Herhaalde metingen na verloop van tijd, ook wel monitoren genoemd, kunnen laten zien of een woning nog beweegt.
Wanneer is meten zinvol?
Meten is zinvol als er bij de inspectie signalen zijn die op ongelijke zakking wijzen; metingen zijn onderdeel van fase 1 en volgen in de regel na fase 0, als die daar aanleiding voor geeft.
Bij funderingsmetingen in fase 1 horen onder meer de scheefstandsmeting of loodmeting (afwijking van gevels en wanden ten opzichte van verticaal), de lintvoegwaterpassing en de vloerveldwaterpassing (een raster van hoogtemetingen op de begane grondvloer). Samen geven ze een beeld van hoe de woning in de loop der jaren is vervormd. De indicatieve kosten van fase 1 zijn vanaf €950; zie ook de pagina prijzen.
Wanneer is onderzoek verstandig?
Laat de woning onderzoeken als je scheefstand vermoedt en daarnaast scheuren, klemmende deuren of aflopende vloeren ziet, of als je een oudere woning koopt en meer inzicht wilt.
Een quickscan fundering is dan vaak een logische eerste stap. Daarin wordt scheefstand visueel beoordeeld samen met de andere signalen en de achtergrond van woning en bodem. Blijkt meten zinvol, dan volgt het advies voor fase 1. Lees ook over signalen van verzakking of stel je vraag.