Funderingsonderzoek in Friesland

Hoe verschilt de bodem per Friese streek?

In het noorden en westen van Friesland overheerst zeeklei, in het midden en zuidoosten liggen grote veengebieden. Waar zand voorkomt, is de ondergrond meestal stabieler. Die verschillen bepalen mede hoe een fundering zich in de loop der jaren gedraagt.

Op enkele plekken in Friesland vindt gaswinning plaats. Of dat voor een specifieke woning iets betekent, hangt af van de locatie en van wat we ter plaatse aantreffen. Meer achtergrond lees je in het kennisbankartikel over funderingsproblemen in Friesland.

Welke woningen vragen in Friesland de meeste aandacht?

Vooral woningen van vóór circa 1970 verdienen aandacht, omdat die vaker op houten palen of op staal zijn gefundeerd. Dat geldt voor panden in historische binnensteden, maar ook voor vooroorlogse en vroeg-naoorlogse woningen in dorpen en wijken.

In Friesland zie je een grote variatie aan oudere woningen: grachtenpanden in steden als Leeuwarden, Sneek en Harlingen, vooroorlogse woonwijken, boerderijen en dorpswoningen. Hoe zo’n woning is gefundeerd, hangt af van bouwjaar, bouwwijze en de ondergrond ter plekke. Vaak is dat niet meer met zekerheid bekend, omdat tekeningen ontbreken of onvolledig zijn.

Let op: dit zijn algemene lijnen. Een oude woning kan prima in orde zijn en een jongere woning kan juist signalen vertonen. Onderzoek ter plaatse geeft meer duidelijkheid.

Welke funderingsvraagstukken komen in Friesland veel voor?

De meest voorkomende vragen gaan over houten palen bij wisselend grondwater, ongelijke zetting op klei en veen, en scheuren waarvan niet duidelijk is of de fundering de oorzaak is.

Houten palen en grondwater

Komen paalkoppen droog te staan, dan kunnen schimmels het hout aantasten (paalrot). Daarnaast kan bacteriële aantasting optreden, juist onder water en over de hele lengte van de paal; grenen is daar gevoeliger voor dan vuren. Lees meer over problemen met houten palen.

Ongelijke zetting

Als delen van een woning verschillend zakken, kan dat leiden tot scheuren, scheefstand of klemmende deuren. Zie ook verzakking van een woning.

Fundering op staal op klei

Een fundering zonder palen rust direct op de ondergrond. Op klei kan krimp en zwel daarbij een rol spelen.

Aanbouwen

Een aanbouw heeft vaak een eigen, ondiepere fundering. Een scheur op de aansluiting kan daardoor ontstaan, los van de hoofdfundering.

Hoe pakken we funderingsonderzoek in Friesland aan?

We werken in twee fasen. Fase 0 is een niet-destructief vooronderzoek met archief, bodem en visuele inspectie; fase 1 voegt metingen toe en adviseren we in de regel na fase 0, als die daar aanleiding voor geeft. Heb je al een recent rapport, dan bespreken we of direct fase 1 zinvol is.

In fase 0 kijken we eerst naar het bouwjaar, beschikbare tekeningen, het vermoedelijke funderingstype, de bodemopbouw, het grondwater en bodemdaling op de locatie. Daarna volgt de inspectie ter plaatse: gevels, metselwerk, scheurpatronen, kozijnen, deuren, vloeren, scheefstand en de kruipruimte voor zover die toegankelijk is. Voor Friese woningen besteden we daarbij extra aandacht aan de grondwatersituatie en aan de overgang tussen klei en veen.

In fase 1 meten we onder meer de lintvoeg: een horizontale metselvoeg die destijds vrijwel waterpas is gemetseld. Hoogteverschillen daarin laten zien of de woning ongelijk is gezakt. Met een loodmeting brengen we de scheefstand van gevels in beeld en met een vloerveldwaterpassing de hoogte van de begane grondvloer. Hoe het hele traject verloopt, lees je op de pagina over onze werkwijze.

In welke Friese plaatsen voeren we onderzoek uit?

We werken in heel Friesland. Voor een aantal steden hebben we een eigen pagina met lokale informatie; in andere plaatsen werken we op dezelfde manier.

• Leeuwarden
• Sneek
• Harlingen
• Drachten
• Heerenveen
• Grou
• Franeker
• Bolsward

Op de stadspagina’s lees je per plaats wat de ondergrond is en welke woningen er veel voorkomen. Zoek je specifiek informatie over de Quick Scan als product, met aanvraag, planning en wat je ontvangt? Kijk dan op de pagina funderingsscan in Friesland. Een overzicht van al onze regio’s vind je op de pagina werkgebied.

Wat betekent funderingsrisico bij aankoop of taxatie in Friesland?

Sinds 1 april 2026 neemt de taxateur de KCAF-risicoklasse (A t/m E) op in het taxatierapport. Bij risicoklasse D of E moet volgens het NRVT in principe eerst een aanvullend (beperkt) funderingsonderzoek plaatsvinden voordat de taxatie kan worden afgerond.

Het KCAF (Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek) deelt woningen in risicoklassen in, van A (laag) tot en met E (hoog). Omdat in Friesland veel woningen op klei of veen staan, kan een oudere woning in een hogere klasse vallen. Dat zegt nog niet hoe het met de fundering van die specifieke woning gaat; daarvoor is onderzoek ter plaatse nodig. Stem altijd af met je taxateur of geldverstrekker wat er in jouw situatie nodig is.

Meer hierover lees je bij funderingsonderzoek en taxatie en funderingsonderzoek bij aankoop. Voor de achtergrond van de risicoklassen kun je terecht bij het KCAF.

In Leeuwarden, waar ons kantoor staat, kun je ook terecht voor een funderingsscan in Leeuwarden.

Funderingsonderzoek per gemeente in Friesland

MV Funderingsscan werkt in alle 14 gemeenten van Friesland op het vasteland. Kies je gemeente voor lokale informatie over bodem, woningen en de kernen waar we onderzoek doen.