Kort antwoord: wat zegt een gevelscheur?
Een gevelscheur is een signaal dat er spanning in het metselwerk is geweest; de oorzaak kan in de fundering liggen, maar net zo goed in het metselwerk zelf of in onderdelen zoals lateien.
Metselwerk is sterk op druk, maar kan weinig vervorming opvangen. Elke beweging die groter is dan de muur aankan, wordt zichtbaar als scheur. Die beweging kan van onderen komen (de fundering zakt ongelijk), maar ook uit de muur zelf: stenen zetten uit in de zon, een stalen latei boven een raam roest en duwt de stenen omhoog, of een lange gevel zonder dilatatie werkt met de seizoenen mee.
Voor een volledig overzicht van scheurtypes en hun mogelijke oorzaken kun je terecht in de uitgebreide gids scheuren in de gevel. Hieronder houden we het bij de eerste vragen die je jezelf kunt stellen.
Welke drie vragen helpen je verder?
Vraag je af waar de scheur zit, welke vorm hij heeft en of hij verandert; die drie antwoorden bepalen grotendeels of verder onderzoek zinvol is.
Waar zit de scheur?
Boven een raam of deur, op de hoek van de woning, of precies op de overgang naar een aanbouw? De plek verwijst vaak al naar een mogelijke oorzaak.
Welke vorm heeft hij?
Verticaal, horizontaal, diagonaal of trapvormig door de voegen. Elk type kan verschillende oorzaken hebben; het patroon samen met andere signalen is bepalend.
Verandert hij?
Een scheur die al jaren hetzelfde is, weegt anders dan een scheur die binnen enkele maanden langer of breder wordt.
Hoe monitor je een gevelscheur zelf?
Fotografeer de scheur met een liniaal of meetlint ernaast, noteer de datum en maak na enkele maanden een nieuwe foto vanaf dezelfde plek.
- Kies een vast standpunt, bijvoorbeeld vanaf de stoeprand recht tegenover de scheur
- Maak een overzichtsfoto van de hele gevel en een detailfoto met liniaal
- Markeer het begin en einde van de scheur met een klein potloodstreepje
- Noteer datum en weersomstandigheden (droog, nat, warm, vorst)
- Herhaal na enkele maanden en vergelijk de foto's naast elkaar
- Kijk ook binnen: zie je aan de binnenkant van dezelfde muur iets terug?
Bewaar de foto's in één map met de datum in de bestandsnaam. Bij een eventueel onderzoek zijn ze waardevol, omdat ze laten zien hoe de scheur zich in de tijd heeft gedragen.
Voorbeeld: een scheur boven het raam
In dit voorbeeld lijkt een trapvormige scheur op zakking, maar wijst de ligging eerder op een roestende latei; onderzoek moet dat bevestigen.
Een eigenaar ziet een trapvormige scheur die vanaf de hoek van een bovenraam schuin omhoog loopt. Bij nader kijken is ook het metselwerk direct boven het raam iets naar voren gekomen en zijn er roestsporen zichtbaar. Dat beeld past bij een stalen latei die roest en uitzet. Tegelijk zijn er binnen geen klemmende deuren of scheve vloeren. De funderingsvraag is daarmee niet uitgesloten, maar er ligt een voor de hand liggende alternatieve oorzaak die eerst bekeken moet worden.
Stel dat dezelfde eigenaar na een half jaar opnieuw fotografeert en ziet dat de scheur ook onder het raam verder is doorgelopen, richting de hoek van de woning. Dan verandert het beeld: een latei verklaart dat deel minder goed. Juist dit soort ontwikkelingen maakt zelf monitoren zo waardevol als voorbereiding op een onderzoek.
Wat als de scheur ook binnen zichtbaar is?
Een scheur die aan de binnenkant van dezelfde muur terugkomt, gaat waarschijnlijk door het metselwerk heen en verdient meer aandacht dan een scheur die alleen in het buitenblad zit.
Veel woningen hebben een spouwmuur: een buitenblad en een binnenblad met een spouw ertussen. Oudere woningen hebben soms een massieve muur. Zie je een scheur buiten én op ongeveer dezelfde plek binnen, dan is de muur als geheel in beweging geweest. Dat wil nog niet zeggen dat de fundering de oorzaak is, maar het is wel een reden om niet alleen te voegen en af te wachten. Lees ook ons artikel over scheuren binnen in de woning.
Wanneer is onderzoek verstandig?
Laat onderzoek doen als een gevelscheur groeit, als er meerdere scheuren in een patroon zijn, of als je de scheur ziet in combinatie met scheefstand, klemmende deuren of scheve vloeren.
Bij een funderingsscan worden gevels, metselwerk, scheuren en scheurpatronen bekeken in samenhang met bouwjaar, vermoedelijk funderingstype en ondergrond. Geeft dat aanleiding, dan kan fase 1 volgen met metingen zoals een lintvoegwaterpassing. Bekijk de indicatieve prijzen of vraag direct een scan aan.