Fundering op staal: Een fundering zonder palen, waarbij de woning via een gemetselde of betonnen strook of voet rechtstreeks op een draagkrachtige laag van de ondergrond rust.
Bekijk alle begrippenWat betekent "op staal"?
"Op staal" is een oude bouwkundige term voor een fundering die op de ondergrond staat, zonder palen; het heeft niets met het metaal staal te maken.
Bij een fundering op staal wordt het gewicht van de woning via een verbrede voet rechtstreeks aan de grond afgegeven. Hoe breder die voet, hoe beter het gewicht wordt verspreid. Bij oudere woningen is die verbreding vaak gemetseld in trapjes, ook wel versnijdingen genoemd. Bij latere woningen is het vaak een betonnen strook. Het woord zelf leidt nogal eens tot verwarring, maar er zit dus geen stalen constructie onder.
Hoe ziet een fundering op staal eruit?
Een fundering op staal bestaat uit een strook of voet onder de muren die breder is dan de muur zelf, gemetseld of van beton, die op een draagkrachtige laag in de grond rust.
Gemetselde strook
- Vooral bij oudere woningen
- Getrapt verbreed metselwerk
- Soms op een laag puin of zand
Betonnen strook of voet
- Vaker bij latere woningen
- Doorgaande strook onder de muren
- Of losse poeren onder kolommen
In beide gevallen is de diepte beperkt in vergelijking met een paalfundering. Daardoor is de staat van de bovenste grondlagen van groot belang voor hoe de woning zich gedraagt.
Hoe herken je of je woning op staal is gefundeerd?
Zeker weten doe je het meestal via bouwtekeningen of een inspectieput; aanwijzingen zijn het bouwjaar, een zandige of stevige ondergrond en het funderingstype van vergelijkbare woningen in de buurt.
Van buiten zie je zelden verschil tussen een woning op staal en een woning op palen. Soms geeft de kruipruimte een glimp van het funderingsmetselwerk, maar niet van de onderkant ervan. In het archief- en bodemonderzoek van een quickscan wordt het vermoedelijke type ingeschat, samen met de bodemopbouw. Wat er in de kruipruimte wel en niet te zien is, lees je in kruipruimte-inspectie.
Waarom is de bodem onder een fundering op staal zo belangrijk?
Omdat een fundering op staal direct op de grond rust, beweegt de woning mee als de grond inklinkt, krimpt of zwelt; op zand is dat meestal minder dan op klei of veen.
Klei kan krimpen bij droogte en zwellen bij nat weer, veen kan inklinken en oxideren als het droogvalt. Een fundering op staal volgt die bewegingen. Vooral als de grond niet overal even veel beweegt, kan ongelijke zakking ontstaan. Meer over die bodemsoorten vind je in kleibodem en veenbodem.
Voorbeeld: oude woning met nieuwe aanbouw
In dit voorbeeld staan het hoofdhuis en de aanbouw op verschillende funderingen, wat op de aansluiting een scheur kan verklaren zonder dat er sprake is van schade aan de oude fundering.
Een vooroorlogse woning op staal heeft een aanbouw van later datum met een eigen betonnen strook. Op de aansluiting tussen beide delen loopt een verticale scheur. Die kan ontstaan doordat de twee delen elk op hun eigen manier op de ondergrond reageren. Het is dan zaak om te bekijken of de scheur stabiel is en of er elders in de oude woning ook signalen zijn.
Wat is het verschil met een paalfundering?
Bij een fundering op staal rust de woning ondiep op de grond zelf, terwijl een paalfundering het gewicht via palen naar diepere lagen brengt; welk type is gekozen, hing vroeger vooral af van de ondergrond.
| Kenmerk | Fundering op staal | Paalfundering |
|---|---|---|
| Draagt via | Verbrede strook of voet op de grond | Palen in diepere lagen |
| Diepte | Ondiep | Dieper, tot aan de draagkrachtige laag |
| Gevoelig voor | Bewegingen van de bovengrond | Bij hout: dalende grondwaterstand |
Bij oudere woningen kwamen beide typen veel voor, soms zelfs in dezelfde straat. Bouwers kozen destijds wat bij de lokale grond paste.
Wanneer is onderzoek verstandig?
Onderzoek is verstandig als je een oudere woning op staal koopt in een klei- of veengebied, als je scheuren of scheefstand ziet, of als je na een droge periode nieuwe signalen opmerkt.
De gids fundering op staal gaat dieper in op de risico's en mogelijke problemen bij dit funderingstype. Voor een beoordeling van je eigen woning is een funderingsscan vaak een logische eerste stap. Twijfel je, neem dan contact op.