Wat is een zettingsmeting?
Een zettingsmeting volgt de hoogte van vaste punten aan een woning in de tijd, om te bepalen of de woning nog zakt en of dat gelijkmatig gebeurt.
Elke woning drukt de grond eronder iets samen. Die zetting is normaal en vindt vooral plaats in de eerste jaren na de bouw. Bij oudere woningen is de vraag meestal niet óf er ooit zetting is geweest, maar of er nu nog beweging is. Daarvoor is een momentopname niet genoeg: je hebt een reeks metingen nodig die je met elkaar vergelijkt.
Bij ongelijke zetting zakken verschillende delen van een woning niet even veel. Daardoor kan de woning vervormen en kunnen scheuren ontstaan; dat is in de regel schadelijker dan gelijkmatige zakking.
Lees meer over ongelijke zettingWat is het verschil tussen een momentopname en een herhaalmeting?
Een momentopname toont vervorming die in de loop van de tijd is ontstaan; een herhaalmeting toont of er sinds de vorige meting iets is veranderd.
| Momentopname | Herhaalmeting / monitoring | |
|---|---|---|
| Vraag | Hoe staat de woning er nu bij? | Beweegt de woning nog? |
| Voorbeeld | Eén lintvoegwaterpassing in fase 1 | Dezelfde punten na verloop van tijd opnieuw gemeten |
| Sterk in | Patronen en verschillen in beeld brengen | Tempo en voortgang van beweging zichtbaar maken |
| Beperking | Zegt niets over het verloop in de tijd | Vraagt geduld en hetzelfde referentiepunt |
Een gevel kan een flink hoogteverschil laten zien dat tientallen jaren geleden is ontstaan en al lang stabiel is. Een andere woning toont misschien een kleiner verschil dat nog steeds toeneemt. Zonder herhaling zijn die twee situaties niet van elkaar te onderscheiden.
Waarom is tijd zo belangrijk bij zetting?
Omdat dezelfde vervorming iets heel anders betekent als ze stabiel is dan wanneer ze nog toeneemt. Pas het verloop in de tijd onderscheidt oude, afgeronde zakking van een actief proces.
Zetting verloopt in de regel steeds trager naarmate de jaren verstrijken. Bij een woning die nu nog zakt, kan er iets veranderd zijn in de omstandigheden: een lagere grondwaterstand, inklinking van veen, een aanbouw die extra belasting geeft of aantasting van houten palen. Dat zijn situaties waarin herstel of nader onderzoek aan de orde kan komen. Is de beweging tot rust gekomen, dan kan het advies juist zijn dat ingrijpen niet nodig is. Die afweging maak je niet op basis van één meting.
Naast hoogtes kun je ook scheuren in de tijd volgen. Groeit een scheur mee met een gemeten zakking, dan versterken die signalen elkaar. Zie scheuren monitoren.
Wat wordt er bij een zettingsmeting gemeten?
Meestal de hoogte van vaste, goed terug te vinden punten aan de gevels, steeds ten opzichte van hetzelfde referentiepunt.
- Hoogte van vaste meetpunten aan de gevels, bijvoorbeeld langs de lintvoeg
- Een referentiepunt dat bij elke meting hetzelfde is en bij voorkeur zelf niet meebeweegt
- Eventueel scheurbreedtes op vaste plekken, om beweging in het metselwerk te volgen
- Datum en omstandigheden van elke meting, zodat seizoensinvloeden herkenbaar zijn
Het principe van de hoogtemeting zelf is beschreven op de pagina over hoogtemeting.
Hoe wordt een zettingsmeting uitgevoerd?
Een zettingsmeting bestaat uit een nulmeting, één of meer herhaalmetingen op dezelfde punten en een vergelijking van de uitkomsten.
- NulmetingDe uitgangssituatie wordt vastgelegd: meetpunten, referentiepunt en hoogtes.
- Punten markerenDe meetpunten worden zo beschreven of gemarkeerd dat ze bij een volgende meting exact terug te vinden zijn.
- HerhalenNa een afgesproken periode worden dezelfde punten opnieuw gemeten, vanaf hetzelfde referentiepunt.
- VergelijkenDe verschillen tussen de metingen laten zien of, waar en hoe snel er beweging is.
- BeoordelenDe uitkomst wordt bekeken in samenhang met scheuren, bodem en grondwater, en leidt tot een advies.
Wat kan een zettingsmeting wel en niet aantonen?
Een reeks metingen laat zien of de woning nog beweegt, maar niet direct waardoor. De oorzaak vraagt om duiding of nader onderzoek.
Een zettingsmeting zegt niets over de staat van houten palen of de opbouw van de fundering. Wel helpt ze om te bepalen of verder onderzoek in de grond nodig is.
Hoe past een zettingsmeting binnen fase 0 en fase 1?
Zowel fase 0 als fase 1 kan uitkomen op het advies om te monitoren. De metingen uit fase 1 vormen dan een bruikbare nulmeting.
Monitoren is een van de mogelijke uitkomsten van een fase 0 funderingsonderzoek. Na fase 1 kan het advies zijn om de metingen na verloop van tijd te herhalen. Welke funderingsmetingen daarvoor geschikt zijn, hangt af van de woning.
Voorbeeld: een oude zakking of een actief probleem?
Herhaalmetingen kunnen een zorgelijk ogend beeld nuanceren, of juist bevestigen dat er actie nodig is.
Bij een woning op veengrond laat fase 1 een duidelijk aflopende lintvoeg zien. De vraag is of dat een oude zakking is of iets dat nu speelt. Het advies luidt: de punten na verloop van tijd opnieuw meten en ondertussen de scheuren volgen. Blijken de hoogtes en scheurbreedtes gelijk te blijven, dan is de vervorming waarschijnlijk oud. Zakt de lage hoek verder, dan ligt nader onderzoek naar de fundering op die plek voor de hand. Meer over de rol van veen lees je bij veenbodem.